Pośrednictwo i pomoc w załatwianiu

Legalizacja pobytu cudzoziemców w Polsce

Według nowych przepisów wniosek o legalizację pobytu można złożyć wyłącznie w Polsce. Nie ma możliwości złożenia wniosku za pośrednictwem polskiego konsulatu. Warunkiem koniecznym do rozpatrzenia wniosku jest złożenie przez cudzoziemca odcisków palców.

Polskie prawo przewiduje następujące rodzaje zezwoleń na pobyt czasowy:

  • zezwolenie na pobyt czasowy i pracę,
  • zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich
  • kwalifikacji (Niebieska Karta),
  • zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy przez cudzoziemca delegowanego przez
  • pracodawcę zagranicznego na terytorium RP
  • zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej,
  • zezwolenie na pobyt czasowy w celu kształcenia się na studiach,
  • zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia badań naukowych,
  • zezwolenie na pobyt czasowy dla członków rodzin obywateli Rzeczypospolitej Polskiej oraz
  • członków rodzin cudzoziemców,
  • pobyt na terytorium cudzoziemców – ofiar handlu ludźmi,
  • krótkoterminowe zezwolenie na pobyt,
  • zezwolenie na pobyt ze względu na inne okoliczności.

O prawo do wnioskowania o bezterminowy pobyt cudzoziemiec może wystąpić dopiero po kilku latach pobytu w Polsce. Polskie prawo przewiduje następujące rodzaje zezwoleń:

  • zezwolenie na pobyt stały przeznaczone m.in.
    • dla małżonków obywateli Polski,
    • posiadaczy Karty Polaka – nie jest konieczne uzyskanie wcześniejszego czasowego pobytu w Polsce, osoba z Kartą Polaka, którą wydaje tylko i wyłącznie konsul przyjeżdża do Polski i od razu może złożyć wniosek o pobyt stały. Z tej formy legalizacji pobytu mogą skorzystać również osoby, które powołują się na polskie pochodzenie ze strony rodziców, dziadków, pradziadków,
    • osób objętych ochroną międzynarodową lub pobytem tolerowanym, a także dzieci obywateli polskich oraz cudzoziemców, którzy posiadają w Polsce prawo stałego pobytu lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE
  • zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE przeznaczony dla osób, które przebywają w Polsce co najmniej od 5 lat, mają ubezpieczenie i stabilne źródło dochodu w Polsce.

Zezwolenie na pobyt w szczególnych przypadkach:

  • zgoda na pobyt ze względów humanitarnych – wydawana cudzoziemcom, gdy jest to konieczne z powodu koniczności ochrony życia, wolności czy bezpieczeństwa danej osoby, zgodnie z konwencją rzymską z 1950 r., a także w sytuacjach, gdy zobowiązanie cudzoziemca do powrotu naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego albo praw dziecka.
  • zgoda na pobyt tolerowany – wydawana cudzoziemcom wtedy, gdy ich zobowiązanie do powrotu z innych przyczyn jest niemożliwe.

Oba zezwolenia wydaje Straż Graniczna z urzędu (brak jest możliwości wnioskowania o te formy legalizacji pobytu) w toku postepowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu.

Polska przewiduje tez kilka form ochrony cudzoziemców. Przepisy w tej kwestii obejmuje osobna ustawa o ochronie cudzoziemców. Przewiduje ona możliwość udzielenia cudzoziemcom azylu, statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej. Wnioski w tych sprawach rozpatruje Urząd do Spraw Cudzoziemców.

Karta pobytu

Po uzyskaniu decyzji zezwalającej na pobyt czasowy lub stały cudzoziemiec otrzymuje kartę pobytu. Ta karta uprawnia posiadacza (wraz ze swoim paszportem) do wielokrotnego przekraczania polskiej granicy. Karta pobytu wydana w związku z posiadanym zezwoleniem na pobyt stały lub zezwoleniem na pobyt rezydenta długoterminowego UE w Polsce daje możliwość podróży w ramach państw europejskich należących do strefy Schengen. Uprawnia wyłącznie do podróży w celach turystycznych, na okres do 90 dni w ciągu każdych 180 dni. Nie daje prawa do pracy w innych krajach.

Zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony – karta czasowego pobytu

Przesłanki, jakie winien spełnić cudzoziemiec, aby ubiegać o uzyskanie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony – kartę czasowego pobytu:

Cudzoziemiec, który wykaże, że zachodzą okoliczności uzasadniające jego zamieszkiwanie na terytorium Polski przez okres dłuższy niż 12 miesięcy, może wystąpić z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony i wydanie karty czasowego pobytu.

Okolicznościami takimi mogą być w szczególności:

  • uzyskanie zezwolenia na zatrudnienie lub wykonywanie innej pracy zarobkowej,
  • prowadzenie działalności gospodarczej,
  • podjęcie nauki,
  • zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim albo cudzoziemcem posiadającym zezwolenie na osiedlenie się.

Kto wydaje decyzje w sprawie zezwoleń na zamieszkanie na czas oznaczony (gdzie należy złożyć wniosek)?

Wniosek o udzielenie przedmiotowego zezwolenia składa się za pośrednictwem polskiego przedstawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu konsularnego właściwego ze względu na miejsce pobytu – jeżeli cudzoziemiec przebywa poza granicami Polski, lub do wojewody właściwego ze względu na miejsce zamierzonego pobytu cudzoziemca – jeżeli cudzoziemiec legalnie przebywa w naszym kraju.

Decyzje w sprawach zezwoleń na zamieszkanie na czas oznaczony wydaje wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamierzonego pobytu cudzoziemca.
Wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony i wydanie karty czasowego pobytu oraz szczegółowe informacje o przebiegu procedury cudzoziemiec może uzyskać we właściwym dla miejscu zamieszkania polskim przedstawicielstwie dyplomatycznym lub urzędzie konsularnym lub u wojewody właściwego ze względu na miejsce zamieszkania.

Jakie dokumenty winien złożyć cudzoziemiec ubiegający się o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony?

Cudzoziemiec ubiegający się o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony obowiązany jest złożyć:

  • 2 egzemplarze wypełnionego wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony i wydanie karty czasowego pobytu,
  • 2 kolorowe fotografie o wymiarach 4,5 cm x 3,5 cm,
  • zaświadczenie potwierdzające dokonanie obowiązku meldunkowego,
  • dokumenty potwierdzające posiadanie źródeł dochodów lub własnych środków materialnych i ich wysokość,
  • znaki opłaty skarbowej lub dowód uiszczenia opłaty konsularnej,
  • ważny dokument paszportowy albo tymczasowe zaświadczenie tożsamości cudzoziemca.

Wojewoda, może w zależności od rodzaju sprawy w celu uzupełnienia dokumentacji zażądać dostarczenia dodatkowych dokumentów.

Zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony

Wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony powinien być złożony co najmniej na 45 dni przed upływem terminu ważności poprzedniego zezwolenia na pobyt w RP.

  1. Trzeba złożyć:
    • 2 egzemplarze wypełnionego wniosku,
    • 4 aktualne, kolorowe fotografie o wymiarach 4,5 cm x 3,5 cm,
    • ważny dokument paszportowy (oryginał i kserokopia),
    • potwierdzenie zameldowania czasowego lub ksero KCP,
    • dokumenty potwierdzające posiadanie źródeł dochodu lub własnych środków materialnych i ich wysokość (zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o wysokości uzyskiwanych dochodów + decyzja US o nadaniu NIP – osobistego),
    • wskazać miejsce planowanego zamieszkania na czas oznaczony w RP i przedstawić tytuł prawny do zajmowania tego lokalu na okres 2 lat (akt własności, umowa najmu lub notarialna zgoda właścicieli na zamieszkanie i zameldowanie).
  2. Urząd może zażądać:
    • odpisu aktu urodzenia,
    • aktualnego odpisu aktu małżeństwa,
    • zaświadczenie o niekaralności z twojego kraju,
    • zaświadczenie o braku zobowiązań finansowych wobec kraju pochodzenia.

Wszystkie dokumenty składane do Urzędów w Polsce muszą być przetłumaczone na język Polski przez polskiego tłumacza przysięgłego.

Przebieg postępowania w sprawie zezwoleń na zamieszkanie na czas oznaczony

Decyzje w sprawach zezwoleń na zamieszkanie na czas oznaczony wydaje wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamierzonego zamieszkania cudzoziemca zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach po zasięgnięciu opinii właściwego komendanta wojewódzkiego Policji. Komendant wojewódzki Policji wyraża swoją opinię w formie postanowienia.

Wydanie decyzji o udzieleniu lub odmowie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony powinno nastąpić nie później niż w terminie miesiąca a w sprawie szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Od negatywnej decyzji służy cudzoziemcowi odwołanie. Można je złożyć do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji za pośrednictwem właściwego wojewody w ciągu 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Organ odwoławczy rozpatruje odwołanie w ciągu miesiąca od dnia otrzymania.

Od decyzji ostatecznej cudzoziemcowi przysługuje prawo złożenia skargi do Naczelnego Sadu Administracyjnego.

Pierwsze zezwolenie udzielane jest na okres do 2 lat z możliwością przedłużenia, nie dłużej jednak niż do 10 lat.

Wniosek o przedłużenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony i wydanie karty czasowego pobytu uzasadniony koniecznością dalszego zamieszkiwania (czyli trwa przyczyna, dla której zostało ono udzielone) cudzoziemiec składa u wojewody, który udzielił zezwolenia.

Cudzoziemcowi można udzielić zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Oznacza to, że nawet spełnienie wymogów określonych w ustawie o cudzoziemcach nie nakłada na organ administracyjny obowiązku wydania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, albowiem ustawa nie przewiduje sytuacji, w której organ byłby zobowiązany do wydania przedmiotowego zezwolenia.

Uwaga

Sam fakt złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony nie legalizuje pobytu cudzoziemca na terytorium Polski. Cudzoziemiec winien opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed upływem terminu ważności dotychczasowego zezwolenia na pobyt ( art. 12 ustawy o cudzoziemcach).

Zezwolenie na osiedlenie się – karta stałego pobytu

Jakie przesłanki należy spełnić, aby ubiegać się o uzyskanie zezwolenia na osiedlenie się – kartę stałego pobytu?

Zezwolenie na osiedlenie się (kartę stałego pobytu) można udzieli cudzoziemcowi, jeżeli łącznie spełnia następujące warunki:

  • wykaże istnienie trwałych więzów rodzinnych lub ekonomicznych z Rzeczypospolitą Polską,
  • ma zapewnione w Rzeczypospolitej Polskiej mieszkanie i utrzymanie,
  • bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywał w Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 5 lat na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony lub może udokumentować nieprzerwany trzyletni pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Kto wydaje decyzje w sprawie zezwoleń na osiedlenie się (gdzie należy złożyć wniosek)?

Wniosek o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się i wydanie karty stałego pobytu składa się do wojewody właściwego ze względu na miejsce zamierzonego osiedlenia się cudzoziemca.
Decyzje w sprawach zezwoleń na osiedlenie się wydaje wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamierzonego osiedlenia się cudzoziemca.
Wniosek o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się i wydanie karty stałego pobytu oraz szczegółowe informacje o przebiegu procedury cudzoziemiec może uzyskać u wojewody właściwego ze względu na miejsce pobytu.

Jakie dokumenty winien złożyć cudzoziemiec ubiegający się o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się?

Cudzoziemiec ubiegający się o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się zobowiązany jest złożyć:

  • 2 egzemplarze wypełnionego (ewentualnie 4*) wniosku o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się i wydanie karty stałego pobytu,
  • 2 kolorowe fotografie o wymiarach 4,5 cm x 3,5 cm,
  • zaświadczenie potwierdzające wykonanie obowiązku meldunkowego,
  • dokumenty uzasadniające jego wniosek o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności:
  • dokumenty potwierdzające posiadanie źródeł dochodów lub własnych środków materialnych zapewniających mieszkanie i utrzymanie,
  • dokumenty potwierdzające posiadane wykształcenie lub kwalifikacje,
  • znaki opłaty skarbowej.

Organ rozpatrujący wniosek, może w zależności od rodzaju sprawy w celu uzupełnienia dokumentacji zażądać dostarczenia dodatkowych dokumentów.

Zezwolenie na pracę dla cudzoziemca

Cudzoziemcy przyjeżdżający do Polski spoza UE, aby pracować muszą uzyskać stosowne pozwolenie.

  • Zezwolenie typ A– dot. cudzoziemca zamierzającego wykonywać pracę na terytorium RP na podstawie umowy z podmiotem, którego siedziba lub miejsce zamieszkania albo oddział, zakład, lub inna forma zorganizowanej działalności znajduje się na terytorium RP
  • Zezwolenie typ B– dot. cudzoziemca zamierzającego wykonywać pracę polegającą na pełnieniu funkcji w zarządzie osoby prawnej wpisanej do rejestru przedsiębiorców lub będącej spółką kapitałową w organizacji,
  • Zezwolenie typ C– dot. cudzoziemca, który wykonuje pracę u pracodawcy zagranicznego i jest delegowany na terytorium RP na okres przekraczający 30 dni w roku kalendarzowym do oddziału lub zakładu podmiotu zagranicznego albo podmiotu powiązanego, w rozumieniu ustawy z dn. 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, z pracodawcą zagranicznym,
  • Zezwolenie typ D– dot. cudzoziemca, który wykonuje pracę u pracodawcy zagranicznego, nieposiadającego oddziału, zakładu lub zorganizowanej działalności na terytorium RP i jest delegowany na terytorium RP w celu realizacji usług o charakterze tymczasowym i okazjonalnym (usługa eksportowa),
  • Zezwolenie typ E– dot. cudzoziemca, który wykonuje pracę u pracodawcy zagranicznego i jest delegowany na terytorium RP na okres przekraczający 3 m-ce w ciągu kolejnych 6 m-cy w innym celu niż wskazany w typach B,C,D

Nowa, obecnie obowiązująca ustawa o cudzoziemcach wprowadza znaczne zmiany w warunkach i zasadach legalizacji pobytu cudzoziemców podejmujących w Polsce pracę lub prowadzących działalność gospodarczą. Największa zmiana – to wprowadzenie jednolitego zezwolenia na pobyt i pracę.

Nadanie obywatelstwa polskiego

Obowiązująca ustawa o obywatelstwie polskim przewiduje 4 sposoby nabycia obywatelstwa polskiego:

  • nadanie obywatelstwa polskiego (wniosek kierowany do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej). Wniosek może być złożony za pośrednictwem konsula w przypadku, gdy cudzoziemiec nie posiada zalegalizowanego pobytu w Polsce i nie posiada karty pobytu. W przypadku uzyskania legalnego pobytu na terytorium RP (może być zarówno pobyt czasowy jak i stały) wówczas wniosek o nadanie obywatelstwa polskiego cudzoziemiec składa za pośrednictwem właściwego wojewody.
  • uznanie za obywatela polskiego (wniosek kierowany do właściwego wojewody ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca w Polsce). Warunkiem koniecznym jest posiadanie stałego pobytu w Polsce oraz udokumentowaną certyfikatem znajomość języka polskiego.

Kto może złożyć wniosek o uznanie za obywatela polskiego:

  • cudzoziemiec przebywający nieprzerwanie na terytorium RP co najmniej od 3 lat na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, pobyt rezydenta długoterminowego UE lub na podstawie prawa stałego pobytu,
  • cudzoziemiec przebywający nieprzerwanie na terytorium RP co najmniej od 2 lat na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, pobyt rezydenta długoterminowego UE lub na podstawie prawa stałego pobytu, który:a) pozostaje co najmniej od 3 lat w związku małżeńskim zawartym z obywatelem polskim,b) nie posiada żadnego obywatelstwa,
  • cudzoziemiec przebywający nieprzerwanie na terytorium RP co najmniej od 2 lat na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, które uzyskał w związku z posiadaniem statusu uchodźcy nadanego w RP,
  • małoletni cudzoziemiec, którego jedno z rodziców jest obywatelem polskim, przebywający na terytorium RP na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE lub prawa stałego pobytu, a drugie z rodziców nieposiadające obywatelstwa polskiego wyraziło zgodę na uznanie,
    małoletni cudzoziemiec, którego co najmniej jednemu z rodziców zostało przywrócone obywatelstwo polskie, jeżeli małoletni przebywa na terytorium RP na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE lub prawa stałego pobytu, a drugie z rodziców nieposiadające obywatelstwa polskiego wyraziło zgodę na uznanie,
  • cudzoziemiec przebywający nieprzerwanie na terytorium RP co najmniej od 10 lat, który spełnia łącznie następujące warunki:a) posiada zezwolenie na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE lub prawo stałego pobytu,b) posiada w RP stabilne i regularne źródło dochodu oraz tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego
  • cudzoziemiec przebywający nieprzerwanie na terytorium RP co najmniej od 2 lat na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, które uzyskał w związku z polskim pochodzeniem (np. posiadacz Karty Polaka),
  • przywrócenie obywatelstwa polskiego – wniosek kierowany do Ministra Spraw wewnętrznych. Wniosek składa cudzoziemiec, który utracił obywatelstwo polskie przed dniem 1 stycznia 1999 r. na podstawie:
    • art.11 lub 13 ustawy z dnia 20.01.1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego,
    • art. 11 lub 12 ustawy z dnia 8.01.1951 r. o obywatelstwie polskim,
    • art.13, 14 lub 15 ustawy z dnia 15.02.1962 r. o obywatelstwie polskim
  • potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego – wniosek kierowany do właściwego wojewody ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca w Polsce. Wniosek składają osoby, które nadal mają obywatelstwo polskie, jednak z różnych przyczyn nie posiadają dokumentu tożsamości (dowód osobisty, polski paszport).

Zaproszenie cudzoziemca

Zapraszającym może być:

  • obywatel polski zamieszkujący na terytorium RP, obywatel innego państwa członkowskiego UE, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA)-strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczymlub Konfederacji Szwajcarskiej lub członek rodziny, zamieszkujący na terytorium RP i posiadający prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na tym terytorium, lub
  • cudzoziemiec przebywający bezpośrednio przed wystawieniem zaproszenia legalnie i nieprzerwanie co najmniej przez okres 5 lat na terytorium RP lub posiadający zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, lub
  • osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej mające siedzibę na terytorium RP

Wpisane do ewidencji zaproszeń zaproszenie jest ważne we wskazanym okresie, na jaki zapraszający zaprosił cudzoziemca, nie dłuższym niż rok. Zaproszenie wpisuje się do ewidencji zaproszeń na wniosek zapraszającego złożonym na formularzu.